Kifungu cha Novela

Soma kifungu kifuatacho, kisha ujibu maswali 4yanayofuata. Majibu yamejumuishwa.

Kivuli cha Mlima

Mzee Tindo aliketi kwenye kigoda chake cha zamani, macho yake yakitazama mbali ng'ambo ya bonde lililotanda chini ya kijiji cha Maganga. Jua lilikuwa likizama taratibu nyuma ya mlima mkubwa uliokuwa ukiitwa Mlima wa Wazee, na kivuli chake kirefu kilianza kutambaa juu ya mashamba ya wakulima kama mkono wa giza unaotaka kukumbatia ardhi yote. Tindo alipumua kwa nguvu, akijua kwamba usiku ulikuwa karibu kufika, na pamoja nao, hofu iliyokuwa imekaa moyoni mwa kila mwanakijiji tangu mvua zilipokoma kunyesha.

Kwa miezi mitatu mfululizo, mbingu zilikuwa zimekauka kabisa. Visima vilivyokuwa vikitoa maji baridi sasa vilikuwa na matope tu chini yake, na mito iliyokuwa ikipita kwa kishindo sasa ilikuwa kimya kama makaburi. Wanawake walitembea umbali wa saa nzima kutafuta tone la maji, huku watoto wakilia kwa kiu wakiwa wamekonda hata mifupa yao ikaonekana wazi. Tindo alikumbuka jinsi kijiji chake kilivyokuwa zamani — kijani kibichi, chenye neema, chenye vicheko vya watoto. Sasa kila kitu kilikuwa kahawia, kavu, na kimya.

Siku ile, kijana mmoja aitwaye Faraja alimjia Tindo akiwa amebeba ndoo tupu. 'Babu,' alisema kwa sauti ya huzuni, 'watu wanasema tuhame. Wanasema ardhi hii imelaaniwa na hakuna tena tumaini. Je, ni kweli tunapaswa kuondoka?' Tindo alimtazama kijana yule kwa muda mrefu kabla ya kujibu. 'Mwanangu,' alisema hatimaye, 'ardhi haijalaaniwa. Sisi ndio tumeisahau. Tuliyakata miti yote ya mlima ili tuuze mkaa, na sasa mvua hazina pa kushikilia. Tatizo si laana — ni vitendo vyetu wenyewe.'

Faraja aliketi chini karibu na babu yake, akimsikiliza kwa makini. Tindo aliendelea, 'Nilipokuwa kijana kama wewe, mlima ule ulikuwa umejaa miti mikubwa iliyofika mawinguni. Tuliambiwa na wazee wetu kwamba miti ile ndiyo iliyoita mvua. Lakini sisi tukasahau hekima yao, tukaona pesa za haraka ni bora kuliko maisha ya kesho. Sasa tunavuna kilichopandwa na uchoyo wetu.' Machozi yalimtoka Faraja, si kwa hofu tena, bali kwa ufahamu mpya uliokuwa ukichipuka moyoni mwake.

Asubuhi iliyofuata, Faraja aliamka mapema kuliko jogoo. Alichukua mche mdogo wa mti aliokuwa ameuhifadhi, akapanda kileleni mwa Mlima wa Wazee, na kuupanda kwenye udongo. 'Huu ni mwanzo,' alinong'ona. Hakujua kama angeishi kuona mti ule ukikua mkubwa, lakini alijua jambo moja kwa hakika — kwamba kila msitu mkubwa duniani uliwahi kuwa mbegu moja iliyopandwa na mtu aliyethubutu kuamini kesho bora.

  1. Swali 1

    alama 3

    Eleza sababu zilizopelekea kijiji cha Maganga kukumbwa na ukame kwa mujibu wa kifungu.

    (alama 3)

    Mwongozo wa kusahihisha wa swali hili

    Fungua akaunti bila malipo ili kuuona
  2. Swali 2

    alama 3

    Fafanua dhamira kuu inayojitokeza katika kifungu hiki.

    (alama 3)

    Mwongozo wa kusahihisha

    Dhamira kuu ni utunzaji wa mazingira na madhara ya uharibifu wake. Kifungu kinaonyesha jinsi binadamu anavyochangia matatizo yake mwenyewe kwa kuharibu maumbile kwa ajili ya faida ya muda mfupi. Pia kuna dhamira ya tumaini na uwajibikaji, inayoonekana pale Faraja anapoamua kupanda mti kuanzisha mabadiliko, akiamini kuwa hatua ndogo zinaweza kuzaa matunda makubwa siku za usoni.

  3. Swali 3

    alama 2

    Linganisha hali ya kijiji cha Maganga zamani na wakati wa kisa hiki.

    (alama 2)

    Mwongozo wa kusahihisha wa swali hili

    Fungua akaunti bila malipo ili kuuona
  4. Swali 4

    alama 2

    Eleza tabia mbili za Faraja kama zinavyojitokeza katika kifungu.

    (alama 2)

    Mwongozo wa kusahihisha wa swali hili

    Fungua akaunti bila malipo ili kuuona
  5. Kuna miongozo mingine 3 ya kusahihisha katika ukurasa huu. Akaunti ya bure hufungua yote, na hukuwezesha kutunga karatasi yako mwenyewe kwa mada ulizofundisha, ikipangwa katika muundo wa KNEC pamoja na mwongozo wake kamili wa kusahihisha.

    Fungua akaunti bila malipo

Mada zaidi za Kiswahili, Grade 9