Utangulizi wa Bunilizi na Kazi za Kihalisia
Maswali 8 ya Fasihi ya Kiswahili, Grade 10, kuhusu Utangulizi wa Bunilizi na Kazi za Kihalisia, pamoja na majibu yake. Mada hii ina maswali 8 kwa jumla.
Swali 1
alama 1Kazi ya bunilizi ya kinathari iliyo ndefu kuliko hadithi fupi lakini fupi kuliko riwaya, yenye wahusika wachache na msuko usio changamano sana, huitwa:
A. Tawasifu
B. Novela
C. Hekaya
D. Tamthilia
(alama 1)
Mwongozo wa kusahihisha wa swali hili
Fungua akaunti bila malipo ili kuuonaSwali 2
alama 1Ni kazi ipi kati ya zifuatazo inayoweza kuainishwa kama kazi ya kihalisia?
A. Riwaya inayosimulia safari ya kijana anayehamia Nairobi kutafuta kazi katika sekta ya ujenzi
B. Hadithi fupi inayosimulia jinsi msichana mmoja alivyookoa kijiji chake kutokana na mafuriko
C. Kitabu kinachosimulia maisha ya mwanariadha maarufu wa Kenya tangu utotoni hadi alipostaafu
D. Tamthilia inayoonyesha mfalme anayegombana na wanawe kuhusu urithi wa kiti chake cha enzi
(alama 1)
Mwongozo wa kusahihisha wa swali hili
Fungua akaunti bila malipo ili kuuonaSwali 3
alama 1Kazi ya kihalisia ambamo mtu huandika kila siku matukio, mawazo na hisia zake binafsi chini ya tarehe husika huitwa:
A. Wasifu
B. Shajara
C. Kumbukumbu
D. Tawasifu
(alama 1)
Mwongozo wa kusahihisha wa swali hili
Fungua akaunti bila malipo ili kuuonaSwali 4
alama 6Soma kifungu kifuatacho, ambacho ni sehemu ya wasifu, kisha ujibu maswali. Mwalimu Halima Bakari alizaliwa mwaka 1958 katika kijiji kidogo karibu na mji wa Lamu. Wazazi wake walikuwa wavuvi, na alipotimiza umri wa miaka kumi, baba yake alimtaka aache shule ili amsaidie mama yake kuuza samaki. Hata hivyo, mwalimu wake mkuu alimtembelea baba yake mara tatu hadi akakubali binti yake aendelee na masomo. Mwaka 1979 Halima alihitimu katika chuo cha walimu, na kwa miaka thelathini na mitano aliwafundisha wasichana wa pwani. Katika mahojiano aliyoyafanya nami mwaka 2020, alisema, "Kila msichana niliyemfundisha alikuwa nafasi ya pili ya ndoto yangu."
(a) Toa sababu mbili kutoka kifunguni zinazoonyesha kwamba kifungu hiki ni wasifu wala si tawasifu. (alama 2)
(b) Bainisha vipengele vinne vya kazi za kihalisia vinavyojitokeza katika kifungu hiki, ukitoa ushahidi kwa kila kipengele. (alama 4)
(alama 6)
Mwongozo wa kusahihisha
(a) Sababu zozote mbili, alama 1 kila moja (alama 2): - Kimesimuliwa kwa nafsi ya tatu ("alizaliwa", "alihitimu", "aliwafundisha") badala ya nafsi ya kwanza. - Mwandishi ni mtu tofauti na mhusika; anataja mahojiano aliyoyafanya na Halima ("mahojiano aliyoyafanya nami"). - Mhusika anarejelewa kwa jina na cheo chake ("Mwalimu Halima Bakari") na maneno yake yananukuliwa na mtu mwingine. (b) Vipengele vyovyote vinne, kipengele pamoja na ushahidi wake alama 1 kila kimoja (alama 4): - Tarehe na miaka halisi: 1958, 1979, 2020; miaka thelathini na mitano ya kazi. - Mandhari halisi yanayotambulika: Lamu, pwani, chuo cha walimu. - Mhusika halisi mwenye jina kamili na cheo: Mwalimu Halima Bakari. - Mpangilio wa matukio kiwakati (kronolojia): kuzaliwa, utotoni na shule, kuhitimu chuo, kufundisha, mahojiano ya 2020. - Ushahidi/vyanzo vya habari: mahojiano na nukuu ya moja kwa moja ya maneno ya mhusika. - Changamoto halisi za maisha ya mhusika: kutakiwa kuacha shule ili kuuza samaki. - Watu halisi wanaohusika katika maisha ya mhusika: wazazi wavuvi, mwalimu mkuu aliyemtetea. - Mafanikio ya mhusika yanayoweza kuthibitishwa: kuhitimu chuo na kufundisha wasichana kwa miaka mingi.
Swali 5
alama 4(a) Eleza maana ya bunilizi. (alama 1)
(b) Eleza maana ya kazi za kihalisia. (alama 1)
(c) Tofautisha bunilizi na kazi za kihalisia kwa kutoa hoja mbili. (alama 2)
(alama 4)
Mwongozo wa kusahihisha wa swali hili
Fungua akaunti bila malipo ili kuuonaSwali 6
alama 6Soma kifungu kifuatacho kisha ujibu swali. Alfajiri ilikuwa bado changa Wanjiru alipofika sokoni Gikomba. Mvua ya usiku ilikuwa imegeuza vichochoro kuwa matope mazito kama uji wa wimbi. Alitandaza gunia lake na kupanga nyanya moja moja, kama mama anayewapanga watoto wake kwa ajili ya picha. Kabla hajauza hata fungu moja, askari wawili wa kaunti walisimama mbele yake. "Leseni yako iko wapi, mama?" mmoja aliuliza kwa sauti ya radi. Wanjiru alimeza mate. Pesa za leseni zilikuwa zimetumika kulipa karo ya Kamau wiki iliyopita. Bainisha vipengele vitatu vya bunilizi vinavyojitokeza katika kifungu hiki, ukitoa mfano mmoja kutoka kifunguni kwa kila kipengele. (alama 6)
(alama 6)
Mwongozo wa kusahihisha
Vipengele vyovyote vitatu; kutaja kipengele alama 1, mfano sahihi kutoka kifunguni alama 1 (3 x 2 = alama 6): - Mandhari: soko la Gikomba wakati wa alfajiri; vichochoro vyenye matope baada ya mvua ya usiku. - Wahusika: Wanjiru (mfanyabiashara wa nyanya), askari wawili wa kaunti, Kamau (anayetajwa kuwa analipiwa karo). - Mgogoro/taharuki: askari wanadai leseni ambayo Wanjiru hana kwa sababu pesa zake zilitumika kulipa karo; msomaji anabaki akijiuliza kitakachompata. - Matumizi ya lugha/mtindo: tashbihi ("matope mazito kama uji wa wimbi", "kama mama anayewapanga watoto wake"); sitiari ("sauti ya radi"); tashihisi ("Alfajiri ilikuwa bado changa"). - Mtazamo/usimulizi: msimulizi wa nafsi ya tatu anayesimulia matukio ya Wanjiru ("Wanjiru alipofika", "Alitandaza"). - Msuko: matukio yanafuatana kiwakati (kufika sokoni, kupanga nyanya, kukabiliwa na askari) na kurejeshwa nyuma kidogo (mbinu rejeshi) kueleza karo ya Kamau. - Maudhui: umaskini na changamoto za wafanyabiashara wadogo; gharama ya elimu; ugumu wa sheria za leseni kwa wachuuzi.
Swali 7
alama 4Eleza manufaa manne ambayo kijana wa Gredi 10 anaweza kupata kwa kusoma bunilizi na kazi za kihalisia katika maisha yake ya kila siku. (alama 4)
(alama 4)
Mwongozo wa kusahihisha wa swali hili
Fungua akaunti bila malipo ili kuuonaSwali 8
alama 4Tofautisha tamthilia na riwaya kama aina za bunilizi kwa kutoa hoja nne. (alama 4)
(alama 4)
Mwongozo wa kusahihisha wa swali hili
Fungua akaunti bila malipo ili kuuonaKuna miongozo mingine 6 ya kusahihisha katika ukurasa huu. Akaunti ya bure hufungua yote, na hukuwezesha kutunga karatasi yako mwenyewe kwa mada ulizofundisha, ikipangwa katika muundo wa KNEC pamoja na mwongozo wake kamili wa kusahihisha.
Fungua akaunti bila malipo