Ushairi: Mandhari na Wahusika
Maswali 8 ya Fasihi ya Kiswahili, Grade 10, kuhusu Ushairi: Mandhari na Wahusika, pamoja na majibu yake. Mada hii ina maswali 8 kwa jumla.
Swali 1
alama 1Soma ubeti ufuatao kisha ujibu swali. Mwana waenda mjini, kumbuka ulikotoka Usifuate wahuni, ukaja kuharibika Mimi nabaki shambani, nakuombea baraka Mama yako masikini, nakungoja kwa shauka Nafsinenewa katika ubeti huu ni nani?
A. Marafiki wanaomsindikiza msafiri hadi kituoni
B. Mwana anayeondoka kijijini kwenda kuishi mjini
C. Mama anayebaki shambani akimwombea mwanawe
D. Wahuni wa mjini wanaowapotosha vijana wageni
(alama 1)
Mwongozo wa kusahihisha wa swali hili
Fungua akaunti bila malipo ili kuuonaSwali 2
alama 5Soma shairi huru lifuatalo kisha ujibu maswali. Mimi ni mvuvi wa Ziwa Viktoria; mtumbwi wangu mdogo nimeuita 'Subira'. Usiku kucha nimepiga makasia, mawimbi yakinipiga makofi usoni, upepo baridi ukinichoma hadi mifupani. Nyavu zangu zimerudi tupu mara tatu, lakini sitarudi ufuoni mikono mitupu; watoto wangu watatu wananingoja Dunga, na ada ya shule haisubiri. Jua linapochomoza nyuma ya vilima, natupa nyavu mara ya nne, nikiimba wimbo wa babu yangu.
(a) Eleza sifa tatu za nafsineni ukirejelea shairi. (alama 3)
(b) Fafanua mandhari ya shairi hili kwa kurejelea mahali na wakati. (alama 2)
(alama 5)
Mwongozo wa kusahihisha wa swali hili
Fungua akaunti bila malipo ili kuuonaSwali 3
alama 6Soma shairi lifuatalo kisha ujibu maswali. KILIO CHA MTI Ewe mwenye shoka lako, nisikilize jamani Mimi ni pumzi yako, hewa safi duniani Kivuli kwa wana wako, nakitandika shuleni Usinikate kwa pupa, panda mwenzangu shambani Ndege hufika kwa hima, kujenga viota ndani Nyuki hukaa salama, na asali mzingani Ukinikata mapema, jua kali uwanjani Usinikate kwa pupa, panda mwenzangu shambani
(a) Tambua nafsineni na nafsinenewa katika shairi hili, kisha ueleze uhusiano uliopo kati yao. (alama 3)
(b) Jadili jinsi mandhari ya shairi hili yanavyosaidia kuwasilisha ujumbe wake. (alama 3)
(alama 6)
Mwongozo wa kusahihisha
(a) (alama 3): - Nafsineni: mti (uliopewa uwezo wa kuzungumza kama binadamu) (alama 1). - Nafsinenewa: mtu mwenye shoka / mkataji miti (alama 1). - Uhusiano (alama 1) - hoja yoyote moja: mti unamtegemeza binadamu kwa hewa safi na kivuli, ilhali binadamu ndiye anayetishia kuuangamiza; ni uhusiano wa mfadhili na anayefadhiliwa, au wa anayetegemewa na anayetegemea. (b) Hoja zozote tatu zilizoelezwa, alama 1 kila moja (alama 3): - Mandhari ya shuleni / uwanja wa shule ('nakitandika shuleni', 'jua kali uwanjani') yanaonyesha jinsi watoto watakavyoathirika moja kwa moja mti ukikatwa. - Mandhari ya mazingira asilia yenye ndege na nyuki yanaonyesha kuwa mti ni makao ya viumbe wengine, hivyo kuukata kunaharibu mazingira yote. - Picha ya jua kali uwanjani baada ya mti kukatwa inaonyesha madhara ya ukataji miti, hivyo kusisitiza ujumbe wa uhifadhi wa mazingira. - Kutaja shambani katika kibwagizo kunaunganisha mandhari na suluhisho la kupanda miti mingine. - Mandhari ya kawaida ya kila siku (shule, shamba) yanaifanya hadhira ya Kenya ione suala hili kuwa halisi na la karibu nayo.
Swali 4
alama 4Kwa nini mtunzi wa mashairi hutumia wahusika katika shairi? Eleza sababu nne. (alama 4)
(alama 4)
Mwongozo wa kusahihisha wa swali hili
Fungua akaunti bila malipo ili kuuonaSwali 5
alama 1Soma ubeti ufuatao wa shairi huru kisha ujibu swali. Usiku ule wa giza, mvua ikicharaza mabati, Mama Achieng' aliketi kando ya kitanda cha mwanawe mgonjwa; kibatari kikififia, nao upepo ukivuma mlangoni, na hospitali iko ng'ambo ya mto uliofurika. Mandhari ya usiku wa giza na mvua kubwa yamesaidia hasa kujenga nini katika ubeti huu?
A. Furaha ya mama kutokana na mvua inayoleta mavuno
B. Ukatili wa mama anayemtelekeza mwanawe mgonjwa
C. Hali ya ucheshi inayopunguza uzito wa matukio
D. Hali ya wasiwasi na upweke inayomkabili mama
(alama 1)
Mwongozo wa kusahihisha wa swali hili
Fungua akaunti bila malipo ili kuuonaSwali 6
alama 1Soma kifungu kifuatacho cha shairi huru kisha ujibu swali. Kabla jogoo hajawika mara ya pili, malori ya mboga yanafunga breki kwa kelele, wachuuzi wanabishana bei kwa sauti za kukwaruza, mama mboga anapanga nyanya zake juu ya gunia, huku matope ya mvua ya jana yakinata miguuni. Mandhari ya kifungu hiki ni yapi?
A. Shambani kijijini mchana, wakati wa kiangazi kikali
B. Sokoni alfajiri, siku moja baada ya mvua kunyesha
C. Jikoni mwa mama mboga jioni, akiandaa chakula
D. Kwenye kituo cha mabasi jioni, msimu wa sikukuu
(alama 1)
Mwongozo wa kusahihisha wa swali hili
Fungua akaunti bila malipo ili kuuonaSwali 7
alama 3Eleza aina tatu za mandhari zinazoweza kujitokeza katika shairi, ukitoa mfano wa kila aina kutoka muktadha wa Kenya. (alama 3)
(alama 3)
Mwongozo wa kusahihisha
Aina zozote tatu zilizoelezwa pamoja na mfano, alama 1 kila moja (alama 3): - Mandhari ya mahali (kijiografia/kiumbile): mahali halisi matukio yanapotokea, k.m. Mlima Kenya, Ziwa Viktoria, jiji la Nairobi, soko la Gikomba. - Mandhari ya wakati: kipindi matukio yanapotokea, k.m. usiku, alfajiri, msimu wa mvua ndefu, kipindi cha kiangazi, enzi ya ukoloni au wakati wa uchaguzi. - Mandhari ya kijamii/kihali: hali ya maisha au mazingira ya kijamii, k.m. mtaa wa mabanda, kambi ya wakimbizi, sherehe ya harusi, wakati wa njaa au mafuriko. - Mandhari ya kihisia/kinafsi: hali ya ndani ya moyo wa mhusika, k.m. huzuni ya mzazi aliyefiwa, upweke wa mzee aliyeachwa kijijini. - Mandhari ya kidhahania/kifikirika: mahali pasipokuwa halisi, k.m. ndotoni, ahera, au nchi ya kubuni yenye wanyama wanaozungumza.
Swali 8
alama 3(a) Eleza maana ya wahusika katika ushairi. (alama 1)
(b) Tofautisha nafsineni na nafsinenewa katika shairi. (alama 2)
(alama 3)
Mwongozo wa kusahihisha wa swali hili
Fungua akaunti bila malipo ili kuuonaKuna miongozo mingine 6 ya kusahihisha katika ukurasa huu. Akaunti ya bure hufungua yote, na hukuwezesha kutunga karatasi yako mwenyewe kwa mada ulizofundisha, ikipangwa katika muundo wa KNEC pamoja na mwongozo wake kamili wa kusahihisha.
Fungua akaunti bila malipo