Uchanganuzi wa Mazungumzo: Utangulizi
Maswali 8 ya Fasihi ya Kiswahili, Grade 10, kuhusu Uchanganuzi wa Mazungumzo: Utangulizi, pamoja na majibu yake. Mada hii ina maswali 8 kwa jumla.
Swali 1
alama 4Soma kifungu kifuatacho kisha ujibu swali. Chifu Wambua anasimama mbele ya wanakijiji katika baraza la kijiji cha Kyeni, Kitui: "Wazee wangu, akina mama na vijana wetu, hamjambo?" (Hadhira: "Hatujambo!") "Leo nimewaita kuhusu jambo zito. Kisima chetu cha Kyeni kimeanza kukauka. Wahenga walisema, 'Usipoziba ufa utajenga ukuta.' (Anainua mikono yote miwili juu.) Tukiendelea kukata miti kando ya mto, wanetu watakunywa vumbi badala ya maji! Kwa hiyo, kila boma lipande miche kumi kabla ya mvua za Oktoba. Je, mko tayari?" (Hadhira: "Tuko tayari!") Fafanua sifa nne za mazungumzo zinazojitokeza katika kifungu hiki, ukitoa ithibati kutoka kwenye kifungu. (alama 4)
(alama 4)
Mwongozo wa kusahihisha wa swali hili
Fungua akaunti bila malipo ili kuuonaSwali 2
alama 1Soma mazungumzo yafuatayo kisha ujibu swali. Kwenye kituo cha basi mjini Kisumu, Bi. Atieno anamwona mjukuu wake Otieno na kumwambia kwa sauti: "Wewe kijana mwembamba kama ufagio, upepo ukivuma utapeperushwa hadi Ziwa Victoria!" Otieno anajibu huku akicheka: "Afadhali mimi, nyanya, kuliko wewe unayetembea polepole kama kobe anayerudi sokoni!" Wote wanaangua kicheko na kukumbatiana. Ni kauli ipi inayoeleza kwa usahihi kwa nini mazungumzo haya ni malumbano ya utani?
A. Nyanya anampa mjukuu wake ushauri kuhusu namna ya kujitunza kiafya
B. Wazungumzaji wanabishana vikali ili kila mmoja athibitishe kwa hoja kwamba yeye ndiye yuko sahihi
C. Mzungumzaji mmoja anawahutubia wasafiri waliopo kituoni kwa lugha rasmi
D. Wanataniana bila kuudhiana kwa sababu ya uhusiano wao wa nyanya na mjukuu
(alama 1)
Mwongozo wa kusahihisha wa swali hili
Fungua akaunti bila malipo ili kuuonaSwali 3
alama 6Kamati ya utamaduni ya shule yako inaandaa Siku ya Fasihi Simulizi. Wewe kama katibu wa kamati umeombwa kuwaeleza wanafunzi wenzako kwa nini mazungumzo ya fasihi simulizi bado yana thamani. Jadili dhima sita za mazungumzo katika jamii. (alama 6)
(alama 6)
Mwongozo wa kusahihisha
Hoja zozote sita zilizojadiliwa, alama 1 kila moja (alama 6): - Kuelimisha: hupitisha maarifa na taarifa muhimu kwa wanajamii, k.m. hotuba za viongozi kuhusu afya au mazingira. - Kushauri na kuelekeza: mawaidha huwaongoza vijana wanapoingia katika hatua mpya za maisha kama ndoa au utu uzima. - Kurithisha amali na maadili: hupitisha mila, desturi na maadili ya jamii kutoka kizazi kimoja hadi kingine. - Kuburudisha: soga na malumbano ya utani huleta ucheshi na kupunguza uchovu na msongo wa mawazo. - Kudumisha uhusiano na mshikamano: malumbano ya utani na soga huimarisha urafiki na uhusiano kati ya watu na jamii. - Kusuluhisha migogoro: mazungumzo ya wazee barazani hutumiwa kupatanisha wanaogombana na kudumisha amani. - Kuhamasisha: hotuba huwachochea wanajamii kushiriki katika shughuli za maendeleo kama upanzi wa miti au harambee. - Kukuza lugha na ulumbi: huendeleza ufasaha wa kuzungumza na kuhifadhi semi za jamii kama methali na nahau. - Kuhifadhi utamaduni na historia: hukumbusha jamii kuhusu chimbuko, mashujaa na matukio yake. - Kukuza vipawa: huwapa watu nafasi ya kujieleza na kujenga ujasiri wa kuzungumza hadharani. (Hoja iliyotajwa tu bila maelezo ipewe nusu alama.)
Swali 4
alama 2Katika mjadala darasani, Wanjiru alidai kwamba gumzo lolote kati ya watu wawili ni fasihi simulizi.
(a) Eleza maana ya mazungumzo kama utanzu wa fasihi simulizi. (alama 1)
(b) Eleza tofauti moja kati ya mazungumzo ya kifasihi na gumzo la kawaida la kila siku. (alama 1)
(alama 2)
Mwongozo wa kusahihisha wa swali hili
Fungua akaunti bila malipo ili kuuonaSwali 5
alama 4Soma kifungu kifuatacho kisha ujibu maswali. Wanaboda watatu wameketi chini ya mkaratusi katika kituo cha pikipiki mjini Eldoret wakisubiri abiria. Kiptoo: Jamani, mvua ya jana ilikuwa kubwa hadi nikadhani mbingu imefunguliwa bomba! (Wote wanacheka.) Wekesa: Wewe uliogopa nini? Pikipiki yako ni kuukuu kiasi kwamba hata maji yanaiogopa! Kiptoo: Achana na pikipiki yangu. Mliona jinsi timu yetu ilivyochapwa Jumapili? Omondi: Aah, mambo ya mpira tuyaache. Bei ya mafuta imepanda tena; leo nimepata shilingi mia mbili tu! Wekesa: (Akiinuka haraka) Abiria yule anakuja! Tutaendelea jioni, wazee.
(a) Bainisha kipera cha mazungumzo kinachojitokeza katika kifungu hiki. (alama 1)
(b) Thibitisha jibu lako kwa kufafanua sifa tatu za kipera hicho zinazojitokeza katika kifungu. (alama 3)
(alama 4)
Mwongozo wa kusahihisha wa swali hili
Fungua akaunti bila malipo ili kuuonaSwali 6
alama 1Mzee Kazungu wa Kilifi hualikwa kila mara kuzungumza kwenye mikutano ya kijiji. Anapozungumza, hupamba maneno yake kwa methali, nahau na tamathali za usemi, hupanga hoja zake kwa ufasaha mkubwa, na hadhira humsikiliza kimya hadi mwisho. Uwezo huu wa kuzungumza kwa ufasaha na ufundi wa lugha unaitwaje?
A. Majigambo
B. Ngonjera
C. Ulumbi
D. Soga
(alama 1)
Mwongozo wa kusahihisha wa swali hili
Fungua akaunti bila malipo ili kuuonaSwali 7
alama 4Linganisha hotuba na mawaidha kama vipera vya mazungumzo katika fasihi simulizi kwa kuzingatia vigezo vinne. (alama 4)
(alama 4)
Mwongozo wa kusahihisha
Vigezo vyovyote vinne, alama 1 kila kimoja (alama 4). Kila hoja ionyeshe pande zote mbili: - Hadhira: hotuba huelekezwa kwa umati au kundi kubwa la watu; mawaidha huelekezwa kwa mtu mmoja au kikundi kidogo. - Mzungumzaji: hotuba hutolewa na mtu mwenye wadhifa au jukumu rasmi (k.m. chifu, mwalimu mkuu); mawaidha hutolewa na mtu mzima mwenye tajriba ya maisha (k.m. nyanya, mzee wa ukoo). - Lengo: hotuba hulenga kufahamisha, kuhamasisha au kutoa tangazo; mawaidha hulenga kushauri na kuelekeza kuhusu maisha na maadili. - Muktadha/hafla: hotuba hutolewa katika hafla za hadhara kama baraza, sherehe za kitaifa au mikutano; mawaidha hutolewa katika hatua za mpito wa maisha kama harusi, jando/unyago au msiba. - Mazingira: hotuba hutolewa hadharani; mawaidha mara nyingi hutolewa faraghani au katika mazingira ya kifamilia. - Urasmi na muundo: hotuba huwa rasmi na huwa na mpangilio (salamu, utangulizi, kiini, hitimisho); mawaidha huwa ya kirafiki/kindani zaidi na hayafuati muundo rasmi. - Toni: hotuba huwa na toni ya kushawishi au kuamrisha; mawaidha huwa na toni ya upole na upendo. (Hoja inayoeleza upande mmoja tu ipewe nusu alama.)
Swali 8
alama 1Katika sherehe ya harusi kijijini Kakamega, nyanyake bibi harusi anamwita kando kabla hajaondoka kwenda kwa mumewe. Anamweleza jinsi ya kuwaheshimu wakwe zake, kutunza boma na kuvumilia changamoto za ndoa, akisisitiza, "Mjukuu wangu, mvumilivu hula mbivu." Mazungumzo haya ni mfano wa kipera kipi cha mazungumzo?
A. Soga
B. Mawaidha
C. Hotuba
D. Malumbano ya utani
(alama 1)
Mwongozo wa kusahihisha wa swali hili
Fungua akaunti bila malipo ili kuuonaKuna miongozo mingine 6 ya kusahihisha katika ukurasa huu. Akaunti ya bure hufungua yote, na hukuwezesha kutunga karatasi yako mwenyewe kwa mada ulizofundisha, ikipangwa katika muundo wa KNEC pamoja na mwongozo wake kamili wa kusahihisha.
Fungua akaunti bila malipo