Uchanganuzi wa Hadithi: Ngano za Mazimwi na Mighani
Maswali 8 ya Fasihi ya Kiswahili, Grade 10, kuhusu Uchanganuzi wa Hadithi: Ngano za Mazimwi na Mighani, pamoja na majibu yake. Mada hii ina maswali 8 kwa jumla.
Swali 1
alama 4Katika mjadala darasani, mwanafunzi mmoja wa Gredi 10 alidai kuwa ngano za mazimwi na mighani ni kitu kimoja kwa sababu zote husimuliwa na wazee jioni. Mrekebishe kwa kueleza tofauti mbili kati ya ngano za mazimwi na mighani. (alama 4)
(alama 4)
Mwongozo wa kusahihisha wa swali hili
Fungua akaunti bila malipo ili kuuonaSwali 2
alama 6Soma ngano ifuatayo kisha ujibu maswali. Fanani: Paukwa! Hadhira: Pakawa! Hapo zamani, katika kijiji kimoja chini ya Mlima Elgon, aliishi msichana mrembo aitwaye Nekesa. Wavulana wengi walimposa, lakini aliwakataa wote akisema, "Nitaolewa tu na kijana ambaye meno yake yanang'aa kama nyota." Siku moja, alifika kijana mtanashati mwenye meno meupe pe! Nekesa akakubali kuolewa naye bila kuwasikiliza wazazi wake. Walipofika msituni kwa kijana huyo, Nekesa aliona mifupa ya binadamu imetapakaa kila mahali. Usiku, kijana alipolala, mdomo wa pili ukafunguka nyuma ya kichwa chake. Ndege mdogo juu ya mti akaanza kuimba: "Nekesa, Nekesa, kimbia, Mumeo ni zimwi, kimbia, Kesho utaliwa, kimbia!" Nekesa akatoroka gizani hadi kwa wazazi wake, nao wakawaita wanakijiji wakalichoma zimwi lile. Tangu siku hiyo, Nekesa aliwaheshimu wazazi wake. Hadithi yangu imeishia hapo.
(a) Taja fomula ya kufungua iliyotumika katika ngano hii kisha ueleze dhima yake moja. (alama 2)
(b) Fafanua dhima mbili za wimbo wa ndege katika ngano hii. (alama 2)
(c) Bainisha mbinu mbili za lugha zilizotumika katika ngano hii, ukitoa mfano mmoja wa kila mbinu. (alama 2)
(alama 6)
Mwongozo wa kusahihisha
(a) Fomula: "Paukwa! - Pakawa!" (alama 1). Dhima yoyote moja (alama 1): - Kuvuta makini ya hadhira. - Kuashiria mwanzo wa masimulizi. - Kuihamisha hadhira kutoka ulimwengu halisi hadi ulimwengu wa kubuni. - Kuishirikisha hadhira kwa kuitikia. (b) Dhima zozote mbili, alama 1 kila moja (alama 2): - Kumwonya Nekesa kuhusu hatari inayomkabili. - Kufichua siri kwamba mume wake ni zimwi. - Kuendeleza msuko kwa kumfanya Nekesa atoroke. - Kuongeza taharuki katika masimulizi. - Kuishirikisha hadhira kuimba pamoja na fanani. - Kuburudisha na kuondoa ukinaifu. (c) Mbinu zozote mbili zenye mfano sahihi, alama 1 kila moja (alama 2): - Tashbihi: "meno yake yanang'aa kama nyota". - Takriri: "kimbia" katika wimbo; "Nekesa, Nekesa". - Wimbo: wimbo wa ndege. - Tanakali za sauti/kiigizi: "meupe pe!". - Fomula ya kufunga: "Hadithi yangu imeishia hapo". - Matukio ya ajabu/fantasia: mdomo wa pili nyuma ya kichwa; ndege anayezungumza kwa wimbo. - Tashihisi/uhuishi: ndege anaimba maneno ya binadamu na kumwonya Nekesa. - Taharuki: mifupa ya binadamu kutapakaa msituni. Mbinu bila mfano sahihi isipewe alama. Fomula ya kufungua ("Paukwa! Pakawa!") isipewe alama katika (c) kwa kuwa imeshatuzwa katika (a).
Swali 3
alama 1Katika somo la Fasihi Simulizi, Mwalimu Atieno aliwasimulia wanafunzi wa Gredi 10 masimulizi kuhusu Lwanda Magere, shujaa wa jamii ya Waluo, ambayo yamerithishwa kutoka kizazi hadi kizazi. Masimulizi ya aina hii huainishwa kama:
A. mighani
B. hekaya
C. ngano za mazimwi
D. ngano za usuli
(alama 1)
Mwongozo wa kusahihisha wa swali hili
Fungua akaunti bila malipo ili kuuonaSwali 4
alama 3Shuleni kwenu kunafanyika tamasha la utamaduni, nawe umeteuliwa kuwasimulia wanafunzi wa Gredi 9 mghani kuhusu shujaa wa jamii yako. Eleza mbinu tatu utakazotumia ili hadhira yako ifurahie na kushiriki kikamilifu katika masimulizi. (alama 3)
(alama 3)
Mwongozo wa kusahihisha wa swali hili
Fungua akaunti bila malipo ili kuuonaSwali 5
alama 1Soma kifungu hiki cha ngano kisha ujibu swali. "Mama alipokwenda sokoni, zimwi lilifika mlangoni likaimba kwa sauti nyororo iliyofanana kabisa na ya mama: 'Wanangu Kadzo na Kahindi, fungueni mlango, mama amerudi na unga.' Kadzo alikimbia kufungua, lakini Kahindi akamshika mkono akisema, 'Ngoja kwanza! Sauti hii ni tamu mno kuliko ya mama yetu.'" Kitendo cha zimwi kuiga sauti ya mama kinadhihirisha sifa gani ya mazimwi katika ngano?
A. Ushujaa wa kuilinda jamii dhidi ya maadui
B. Unyonge na woga mbele ya binadamu
C. Huruma na upendo kwa watoto wadogo
D. Ujanja wa kuwadanganya binadamu
(alama 1)
Mwongozo wa kusahihisha wa swali hili
Fungua akaunti bila malipo ili kuuonaSwali 6
alama 7Soma kifungu kifuatacho kisha ujibu maswali. Zamani za kale, katika jamii moja iliyoishi ukingoni mwa Mto Tana, aliishi shujaa aitwaye Mwakio. Inasemekana alizaliwa usiku wa radi kali, na alipofikisha siku saba tu alikuwa ameanza kutembea. Akiwa kijana, aliwaongoza vijana wenzake kuwafukuza wavamizi waliokuja kupora mifugo na nafaka. Mishale ya maadui ilipomgonga, ilivunjika kana kwamba imegonga mwamba. Wazee walisema siri ya nguvu zake ilikuwa katika kitambaa chekundu alichokifunga kifundoni. Siku moja, rafiki yake wa karibu, Kalume, alishawishiwa na maadui kwa ahadi ya ng'ombe kumi. Usiku, Kalume alimfungua Mwakio kitambaa kile akiwa amelala. Kesho yake vitani, mshale mmoja ulimchoma Mwakio, akaanguka kando ya mto. Hadi leo, wavuvi wa Tana huonyesha jiwe kubwa ukingoni wakisema ndipo Mwakio alipopumzika mara ya mwisho, na wazazi wengi huwapa watoto wao jina lake.
(a) Taja sifa mbili za mighani zinazojitokeza katika kifungu hiki. (alama 2)
(b) Eleza sifa mbili za mhusika Mwakio. (alama 2)
(c) Fafanua maudhui matatu yanayojitokeza katika kifungu. (alama 3)
(alama 7)
Mwongozo wa kusahihisha
(a) Sifa zozote mbili, alama 1 kila moja (alama 2): - Humhusu shujaa wa jamii (Mwakio). - Shujaa huzaliwa au hukua kwa njia ya ajabu (alizaliwa usiku wa radi, akatembea akiwa na siku saba). - Shujaa huwa na uwezo wa ajabu uliotiwa chumvi (mishale inavunjika ikimgonga). - Shujaa huwa na siri ya nguvu zake (kitambaa chekundu kifundoni). - Shujaa husalitiwa na mtu wa karibu (Kalume). - Huchanganya historia na ubunifu kwa kutaja mahali halisi (Mto Tana, jiwe ukingoni). - Shujaa huendelea kukumbukwa na jamii (watoto kupewa jina lake). (b) Sifa zozote mbili zilizoelezwa kwa ithibati, alama 1 kila moja (alama 2): - Jasiri: aliwaongoza vijana kuwafukuza wavamizi. - Kiongozi: aliwaongoza vijana wenzake vitani. - Mzalendo/mtetezi wa jamii: alilinda mifugo na nafaka za jamii yake. - Mwenye nguvu za ajabu: mishale ilivunjika ilipomgonga. - Mwenye kuwaamini marafiki kupita kiasi: alimwamini Kalume hadi akasalitiwa. (c) Maudhui yoyote matatu yaliyofafanuliwa, alama 1 kila moja (alama 3): - Ushujaa: Mwakio anapigana na wavamizi bila woga. - Uzalendo: anailinda jamii na mali yake. - Usaliti: Kalume anamsaliti rafiki yake kwa maadui. - Tamaa: Kalume anashawishiwa kwa ahadi ya ng'ombe kumi. - Vita/uvamizi: maadui wanakuja kupora mifugo na nafaka. - Kifo: Mwakio anauawa vitani. - Kuenzi mashujaa: jamii inamkumbuka kwa jiwe na kwa kuwapa watoto jina lake.
Swali 7
alama 4Katika mjadala wa Chama cha Kiswahili shuleni, mwanafunzi mmoja alidai kwamba ngano za mazimwi na mighani zimepitwa na wakati katika enzi hii ya simu janja na mitandao ya kijamii. Jadili hoja nne zinazoonyesha umuhimu wa ngano za mazimwi na mighani katika jamii ya sasa. (alama 4)
(alama 4)
Mwongozo wa kusahihisha wa swali hili
Fungua akaunti bila malipo ili kuuonaSwali 8
alama 1Wanafunzi wa Gredi 10 walisikiliza rekodi ya ngano iliyosimuliwa na bibi mmoja wa kijiji kimoja katika Kaunti ya Kakamega. Mwalimu aliwaambia kuwa ni ngano ya mazimwi. Ni sifa ipi kati ya hizi ingewasaidia kuitambua ngano hiyo kuwa ya mazimwi?
A. Huwa na mhusika mjanja kama Sungura anayewashinda wenye nguvu
B. Husimulia matukio ya kihistoria pamoja na tarehe zake kamili
C. Huwa na viumbe vya ajabu vinavyobadilika umbo na kula binadamu
D. Hueleza chanzo cha jambo fulani kama vile rangi ya kunguru
(alama 1)
Mwongozo wa kusahihisha wa swali hili
Fungua akaunti bila malipo ili kuuonaKuna miongozo mingine 6 ya kusahihisha katika ukurasa huu. Akaunti ya bure hufungua yote, na hukuwezesha kutunga karatasi yako mwenyewe kwa mada ulizofundisha, ikipangwa katika muundo wa KNEC pamoja na mwongozo wake kamili wa kusahihisha.
Fungua akaunti bila malipo