Uchanganuzi wa Hadithi: Hekaya na Hurafa
Maswali 8 ya Fasihi ya Kiswahili, Grade 10, kuhusu Uchanganuzi wa Hadithi: Hekaya na Hurafa, pamoja na majibu yake. Mada hii ina maswali 8 kwa jumla.
Swali 1
alama 4Wakati wa mjadala wa kikundi, Otieno alisema, "Hekaya na hurafa ni kitu kimoja kwa sababu zote huwa na wanyama." Kwa kutoa tofauti mbili kati ya hekaya na hurafa, onyesha kwa nini kauli ya Otieno si sahihi. (alama 4)
(alama 4)
Mwongozo wa kusahihisha wa swali hili
Fungua akaunti bila malipo ili kuuonaSwali 2
alama 4Wanafunzi wa Gredi 10 walitakiwa kuandaa chati ya kuwafundishia wenzao kuhusu hadithi za fasihi simulizi.
(a) Eleza maana ya hadithi katika fasihi simulizi. (alama 2)
(b) Taja sifa nne za hadithi za fasihi simulizi. (alama 2)
(alama 4)
Mwongozo wa kusahihisha wa swali hili
Fungua akaunti bila malipo ili kuuonaSwali 3
alama 1Katika hurafa nyingi zinazosimuliwa na jamii za Kenya, tabia mbaya kama ulafi na wivu huwakilishwa na wanyama kama Fisi badala ya binadamu. Ni sababu ipi kuu inayomfanya fanani kutumia mbinu hii?
A. Kukosoa tabia mbaya bila kumwaibisha mtu fulani
B. Kuwafanya watoto wawaogope wanyama wa porini
C. Kuonyesha kwamba wanyama wana akili kuliko binadamu
D. Kuwafundisha watoto majina ya wanyama wanaopatikana mbugani
(alama 1)
Mwongozo wa kusahihisha wa swali hili
Fungua akaunti bila malipo ili kuuonaSwali 4
alama 4Rehema amechaguliwa kuwasilisha hurafa kuhusu Kobe na ndege katika tamasha la sanaa la shule yao. Fafanua vipengele viwili vya uwasilishaji atakavyozingatia ili kuifanya hadhira ifurahie na kufuatilia masimulizi yake. (alama 4)
(alama 4)
Mwongozo wa kusahihisha
Vipengele vyovyote viwili, alama 2 kila kimoja: alama 1 kwa kutaja kipengele na alama 1 kwa kukifafanua (alama 4): - Kuishirikisha hadhira: kuuliza maswali, kuiomba iitikie au iimbe kiitikio ili isichoke. - Kutumia viziada lugha: ishara za mikono, sura na miondoko ya mwili kuonyesha hisia na matendo ya wahusika. - Kubadilisha sauti, toni na kiimbo: kuiga sauti ya Kobe na ya ndege ili kuwatofautisha wahusika. - Kuigiza matendo ya wahusika: k.v. kutembea polepole kama Kobe au kupigapiga mikono kama ndege anayeruka. - Kutumia nyimbo katikati ya hadithi ili kuchangamsha hadhira na kusisitiza ujumbe. - Kutumia fomula ya kufungua na kufunga ili kuiingiza na kuitoa hadhira katika ulimwengu wa hadithi. - Kuvaa maleba yanayowakilisha wanyama ili kuvutia na kuifanya hadithi iaminike. - Kutumia lugha rahisi na ucheshi unaolingana na umri wa hadhira. - Kutazamana na hadhira na kudhibiti kasi ya kusimulia ili kudumisha taharuki. - Kutumia ala za muziki kama ngoma au kayamba kuambatana na nyimbo.
Swali 5
alama 1Katika kipindi cha redio ya jamii, msimulizi alisimulia kisa hiki: Tausi alijivunia manyoya yake mazuri akawadharau ndege wengine. Siku moja mwindaji alipofika, ndege wote waliruka juu ya miti, lakini Tausi alichelewa kwa kuwa alikuwa akijitazama majini, akakamatwa. Ndege wengine walisema, "Uzuri bila busara ni bure." Kisa hiki ni mfano wa aina ipi ya hadithi?
A. Hurafa
B. Visasili
C. Hekaya
D. Mighani
(alama 1)
Mwongozo wa kusahihisha wa swali hili
Fungua akaunti bila malipo ili kuuonaSwali 6
alama 1Baada ya kumaliza kusimulia hekaya katika tamasha la shule, Mwanaisha aliiambia hadhira, "Hadithi yangu imeishia hapo." Kauli hii ina dhima ipi kuu katika uwasilishaji wa hadithi?
A. Kuialika hadhira kuitikia na kuanza kushiriki katika masimulizi
B. Kuirudisha hadhira kutoka ulimwengu wa kubuni hadi ule halisi
C. Kueleza kwa kina funzo kuu linalopatikana katika hadithi hiyo
D. Kumtambulisha mhusika mkuu na mandhari ya hadithi kwa hadhira
(alama 1)
Mwongozo wa kusahihisha wa swali hili
Fungua akaunti bila malipo ili kuuonaSwali 7
alama 8Soma hadithi ifuatayo kisha ujibu maswali. Hapo zamani za kale, katika kijiji kimoja cha pwani karibu na Malindi, aliishi tajiri aitwaye Bwana Tamaa. Alikuwa na mashamba makubwa ya minazi, lakini aliwalipa vibarua wake ujira mdogo mno. Kijana maskini aitwaye Kazungu alimfanyia kazi kwa miezi mitatu bila kulipwa hata senti. Siku moja Kazungu alimwendea Bwana Tamaa akasema, "Bwana, jana usiku nilichimba chini ya mnazi mkongwe ulio mpakani nikaona mtungi uliojaa sarafu za dhahabu. Siwezi kuubeba peke yangu. Ukinilipa mshahara wangu, nitakuonyesha mahali ulipo." Macho ya Bwana Tamaa yaling'aa. Alimlipa Kazungu mshahara wake wote papo hapo, kisha akaongeza gunia la mchele ili kijana huyo asimweleze mtu mwingine. Kazungu alimwonyesha mnazi ule, akaondoka zake akitabasamu. Bwana Tamaa alichimba mchana kutwa hadi jua likatua. Badala ya dhahabu, aliona mizizi na mawe tu. Wanakijiji waliokuwa wakipita walicheka sana, wakasema, "Kumbe tamaa humpofusha mtu!"
(a) Thibitisha kwa hoja mbili kuwa hadithi hii ni hekaya. (alama 2)
(b) Changanua sifa mbili za Kazungu na sifa mbili za Bwana Tamaa ukirejelea hadithi. (alama 4)
(c) Eleza jumbe mbili zinazojitokeza katika hadithi hii. (alama 2)
(alama 8)
Mwongozo wa kusahihisha
(a) Hoja zozote mbili, alama 1 kila moja (alama 2): - Mhusika mnyonge/maskini (Kazungu) anatumia ujanja kumshinda mwenye mali na mamlaka (Bwana Tamaa). - Mhusika mjanja anafaulu mwishoni: Kazungu anapata mshahara wake na zaidi. - Ina ucheshi unaoburudisha: Bwana Tamaa anachimba mchana kutwa na wanakijiji wanamcheka. - Inakejeli tabia mbaya kama tamaa na dhuluma ya mwenye nguvu. - Mwenye nguvu/mamlaka ndiye anayeaibishwa na kugeuzwa kichekesho. (b) Sifa zozote mbili za kila mhusika, alama 1 kila sifa yenye ithibati (alama 4): Kazungu: - Mjanja/mwerevu: anabuni kisa cha mtungi wa dhahabu ili alipwe. - Mvumilivu: alifanya kazi miezi mitatu bila malipo. - Mtetezi wa haki yake: anahakikisha amelipwa mshahara wake. - Mwongo: anadanganya kuwa aliona dhahabu. - Mchapakazi: alifanya kazi katika mashamba ya minazi. Bwana Tamaa: - Mwenye tamaa ya mali: analipa papo hapo akitarajia kupata dhahabu. - Dhalimu/mnyanyasaji: anawalipa vibarua ujira mdogo na hamlipi Kazungu kwa miezi mitatu. - Mbinafsi: anampa Kazungu gunia la mchele ili asimweleze mtu mwingine kuhusu dhahabu. - Mjinga/mwepesi wa kudanganywa: anaamini kisa cha dhahabu bila kuthibitisha. - Mvumilivu katika kutafuta mali: anachimba mchana kutwa hadi jua linatua. (c) Jumbe zozote mbili, alama 1 kila moja (alama 2): - Tamaa huleta aibu na hasara kwa mhusika. - Waajiri wanapaswa kuwalipa wafanyakazi ujira wa haki kwa wakati. - Akili na werevu humsaidia mnyonge kupata haki yake. - Mtu hapaswi kuamini kila jambo bila kulithibitisha. - Dhuluma humrudia aliyeitenda.
Swali 8
alama 4Shule yako inapanga kuanzisha kipindi cha "Hadithi za Ijumaa" kwenye redio ya shule ambapo hekaya na hurafa zitasimuliwa kwa wanafunzi wa gredi za chini. Eleza manufaa manne ambayo wanafunzi hao watapata kwa kusikiliza hekaya na hurafa. (alama 4)
(alama 4)
Mwongozo wa kusahihisha wa swali hili
Fungua akaunti bila malipo ili kuuonaKuna miongozo mingine 6 ya kusahihisha katika ukurasa huu. Akaunti ya bure hufungua yote, na hukuwezesha kutunga karatasi yako mwenyewe kwa mada ulizofundisha, ikipangwa katika muundo wa KNEC pamoja na mwongozo wake kamili wa kusahihisha.
Fungua akaunti bila malipo