Uchambuzi wa Tawasifu: Maudhui, Dhamira na Wahusika
Maswali 8 ya Fasihi ya Kiswahili, Grade 10, kuhusu Uchambuzi wa Tawasifu: Maudhui, Dhamira na Wahusika, pamoja na majibu yake. Mada hii ina maswali 8 kwa jumla.
Swali 1
alama 1Katika kipindi cha Fasihi, Chebet alieleza kuwa wahusika wa tawasifu hutofautiana na wahusika wa riwaya. Ni kauli ipi inayoeleza kwa usahihi wahusika wa tawasifu?
A. ni watu halisi waliotangamana na mwandishi maishani mwake
B. ni viumbe wa kufikirika wanaopewa sifa za binadamu
C. ni mashujaa wa kitaifa wasiokuwa na uhusiano na mwandishi
D. ni watu wa kubuni wanaowakilisha makundi mbalimbali ya jamii
(alama 1)
Mwongozo wa kusahihisha wa swali hili
Fungua akaunti bila malipo ili kuuonaSwali 2
alama 1Soma kifungu kifuatacho kutoka katika tawasifu ya kubuni kisha ujibu swali. Nilipokuwa na umri wa miaka tisa, vijiji jirani vya Tulwet na Kapsoo vilipigana kwa sababu ya ardhi ya malisho. Nyumba yetu iliteketezwa, nasi tukakimbilia kwa Mzee Kibet wa kijiji kilichoitwa 'adui', naye akatuficha ghalani mwake kwa siku tatu. Miaka kumi baadaye, baba yangu na Mzee Kibet waliketi pamoja chini ya mkuyu, wakashikana mikono mbele ya wazee wa vijiji vyote viwili, na kuapa kuwa watoto wao hawatarithi chuki. Leo, mimi na mwana wa Mzee Kibet tunaongoza timu moja ya kandanda inayowaleta pamoja vijana wa vijiji hivyo. Maudhui yanayojitokeza zaidi katika kifungu hiki ni
A. upatanisho baada ya mgogoro
B. umiliki wa ardhi ya malisho
C. ushindani katika michezo ya vijana
D. heshima kwa wazee wa kijiji
(alama 1)
Mwongozo wa kusahihisha wa swali hili
Fungua akaunti bila malipo ili kuuonaSwali 3
alama 4Soma kifungu kifuatacho kutoka katika tawasifu ya kubuni kisha ujibu swali. Baba yangu alikuwa mvuvi katika ufuo wa Dunga, Kisumu. Samaki walipopungua ziwani kwa sababu ya gugu-maji, alichukua mkopo kutoka kwa mkopeshaji wa mtandaoni ili anunue pikipiki ya bodaboda. Riba ilipanda kila wiki, na simu yake ikajaa jumbe za vitisho. Hata hivyo, aliamka saa kumi na moja kila asubuhi, akaosha pikipiki yake na kusema, "Mkono mtupu haulambwi." Kwa miaka mitatu alilipa deni hilo shilingi kwa shilingi, na hakuacha kunilipia karo. Jadili mambo mawili yanayoonyesha kuwa baba wa mwandishi ni mhusika halisi anayeakisi watu wengi katika jamii ya Kenya leo. (alama 4)
(alama 4)
Mwongozo wa kusahihisha wa swali hili
Fungua akaunti bila malipo ili kuuonaSwali 4
alama 6Soma kifungu kifuatacho kutoka katika tawasifu ya kubuni kisha ujibu swali. Nilipojiunga na shule ya upili katika kaunti ya Nandi, nilikuwa mwanafunzi mwenye haya ambaye hakuthubutu kuzungumza darasani. Mwalimu Kiprono, aliyetufundisha Kiswahili, aligundua hilo. Kila jioni alikaa nami maktabani akinisomea mashairi na kunitaka niyaghani mbele yake. Nilipokosea, hakunicheka; alitabasamu na kusema, "Tena, kijana wangu." Siku moja aliniandikisha katika shindano la ughani wa mashairi la kaunti bila kuniuliza. Nilipolalamika, alisema, "Simba hajui nguvu zake mpaka angurume." Nilishika nafasi ya pili. Nilipokwenda kumshukuru, nilikuta ameninunulia kamusi mpya kwa mshahara wake mwenyewe. Changanua sifa tatu za Mwalimu Kiprono kama zinavyojitokeza katika kifungu hiki, ukitoa ushahidi kwa kila sifa. (alama 6)
(alama 6)
Mwongozo wa kusahihisha
Sifa zozote tatu, alama 1 kutaja sifa na alama 1 ushahidi kutoka kifunguni (alama 6): - Mwenye kujali/mlezi: aligundua haya ya mwandishi na akaamua kumsaidia. - Mvumilivu: mwandishi alipokosea hakumcheka bali alimtaka ajaribu tena ("Tena, kijana wangu"). - Mwenye kujitolea: alitumia muda wake wa jioni kukaa na mwandishi maktabani. - Mkarimu: alimnunulia mwandishi kamusi mpya kwa mshahara wake mwenyewe. - Mhamasishaji/mwenye kutia moyo: alimtia moyo kwa kauli "Simba hajui nguvu zake mpaka angurume." - Mwenye maamuzi/jasiri: alimwandikisha katika shindano la kaunti bila kumuuliza kwa sababu aliamini uwezo wake. - Mwenye busara: alitambua kipaji kilichofichika cha mwandishi na akakikuza kupitia ughani wa mashairi. Kumbuka: sifa isiyo na ushahidi ipewe alama 1 tu.
Swali 5
alama 1Soma kifungu kifuatacho kutoka katika tawasifu ya kubuni kisha ujibu swali. Nilipofika darasa la saba, baba aliugua na kulazwa hospitalini kwa miezi minne. Karo ilikosekana, nikarudishwa nyumbani. Badala ya kukata tamaa, nilianza kuuza njugu karanga katika stendi ya matatu mjini Kitui baada ya kumaliza kazi za nyumbani. Kila jioni nilisoma madaftari ya rafiki yangu Mwikali kwa mwangaza wa taa ya chupa. Mwaka uliofuata nilirudi shuleni, na katika mtihani wa kitaifa niliibuka wa kwanza katika tarafa yetu. Dhamira kuu ya mwandishi katika kifungu hiki ni
A. kuwahimiza vijana kuvumilia changamoto ili kutimiza ndoto zao
B. kuwalaumu wazazi wanaoshindwa kulipa karo ya watoto kwa wakati
C. kueleza jinsi huduma za hospitali za umma zilivyo duni
D. kuonyesha kuwa biashara ya njugu karanga ina faida kubwa
(alama 1)
Mwongozo wa kusahihisha wa swali hili
Fungua akaunti bila malipo ili kuuonaSwali 6
alama 2Wanjiku ana mazoea ya kuandika kila jioni katika shajara yake kuhusu mambo yaliyomtokea siku hiyo. Taja manufaa mawili ambayo kijana hupata kwa kuwa na mazoea ya kuandika kuhusu maisha yake mwenyewe. (alama 2)
(alama 2)
Mwongozo wa kusahihisha wa swali hili
Fungua akaunti bila malipo ili kuuonaSwali 7
alama 4Soma kifungu kifuatacho kutoka katika tawasifu ya kubuni kisha ujibu maswali. Nilizaliwa katika kijiji cha Lokichar, kaunti ya Turkana, mwaka ambao mvua ilikataa kunyesha. Mama yangu alitembea kilomita kumi kila siku kutafuta maji, na mara nyingi tulilala njaa. Siku moja, chifu alitangaza kuwa shule ya msingi ingeanza kutoa chakula cha mchana. Mama alinishika mkono, akanipeleka shuleni, akaniambia, "Elimu ndiyo mvua ambayo haitakauka." Tangu siku hiyo, sikukosa darasa hata moja.
(a) Taja maudhui mawili yanayojitokeza katika kifungu hiki. (alama 2)
(b) Taja mafunzo mawili ya maadili ambayo kijana wa leo anaweza kupata kutokana na kifungu hiki. (alama 2)
(alama 4)
Mwongozo wa kusahihisha wa swali hili
Fungua akaunti bila malipo ili kuuonaSwali 8
alama 6Shule yenu inapanga kuanzisha klabu ya usomaji wa tawasifu. Mwanafunzi mmoja anapinga wazo hilo akidai kuwa tawasifu ni hadithi za maisha ya watu binafsi zisizomsaidia msomaji kwa lolote. Jadili hoja tatu ambazo ungetumia kumshawishi kuwa tawasifu zina umuhimu katika maisha ya kila siku ya kijana. (alama 6)
(alama 6)
Mwongozo wa kusahihisha
Hoja zozote tatu, alama 1 kutaja hoja na alama 1 kuifafanua (alama 6): - Hufunza maadili kutokana na tajriba halisi za mwandishi, k.m. uaminifu, bidii na uvumilivu. - Huhamasisha na kutia moyo; kijana anaona jinsi mwandishi alivyoshinda changamoto zinazofanana na zake. - Hutoa mifano ya kuigwa (vielelezo) kutoka kwa watu halisi waliofanikiwa. - Huonyesha mbinu za kutatua matatizo ya maisha kama umaskini, ugonjwa au migogoro. - Huhifadhi historia ya jamii na taifa kupitia maisha ya mtu mmoja. - Hufunza utamaduni, mila na desturi za jamii mbalimbali. - Humwezesha kijana kuwaelewa na kuwahurumia watu wa mazingira tofauti na yake. - Humwongoza kijana katika kuchagua taaluma kwa kujifunza safari ya mwandishi kikazi. - Hukuza stadi za lugha na mazoea ya usomaji. - Humtia moyo kijana kuandika kuhusu maisha yake mwenyewe.
Kuna miongozo mingine 6 ya kusahihisha katika ukurasa huu. Akaunti ya bure hufungua yote, na hukuwezesha kutunga karatasi yako mwenyewe kwa mada ulizofundisha, ikipangwa katika muundo wa KNEC pamoja na mwongozo wake kamili wa kusahihisha.
Fungua akaunti bila malipo