Uchambuzi wa Riwaya: Mandhari, Muundo na Mtindo
Maswali 8 ya Fasihi ya Kiswahili, Grade 10, kuhusu Uchambuzi wa Riwaya: Mandhari, Muundo na Mtindo, pamoja na majibu yake. Mada hii ina maswali 8 kwa jumla.
Swali 1
alama 1Soma kifungu kifuatacho kutoka katika riwaya ya kubuni kisha ujibu swali. Mawingu meusi yalikuwa yametanda angani juu ya kijiji cha Kanyamkago. Mbwa walibweka bila sababu, bundi alilia juu ya mti wa mvule, na upepo baridi ulipenya kwenye nyufa za milango. Usiku huo, Mzee Odera hakupata usingizi hata kidogo. Mandhari katika kifungu hiki yametumiwa hasa
A. kueleza historia ya kijiji tangu enzi za zamani
B. kuonyesha shughuli za kiuchumi za wanakijiji
C. kusifu uzuri wa mazingira asilia ya kijiji
D. kuashiria kuwa jambo baya linakaribia kutokea
(alama 1)
Mwongozo wa kusahihisha wa swali hili
Fungua akaunti bila malipo ili kuuonaSwali 2
alama 4Katika mjadala darasani, Otieno alidai kuwa muundo na mtindo wa riwaya ni kitu kimoja. Ili kumrekebisha Otieno:
(a) Eleza maana ya muundo wa riwaya na utoe mfano mmoja wa kipengele cha muundo. (alama 2)
(b) Eleza maana ya mtindo wa riwaya na utoe mfano mmoja wa kipengele cha mtindo. (alama 2)
(alama 4)
Mwongozo wa kusahihisha wa swali hili
Fungua akaunti bila malipo ili kuuonaSwali 3
alama 4Soma maelezo yafuatayo kuhusu riwaya moja ya kubuni kisha ujibu maswali. Riwaya hii ina sura kumi na mbili. Sura ya kwanza inamwonyesha mhusika mkuu, Baraka, akiwa katika seli ya gereza akisubiri hukumu. Sura ya pili hadi ya kumi zinasimulia maisha yake tangu utotoni kijijini Taveta hadi siku alipokamatwa jijini Mombasa. Sura mbili za mwisho zinarudi gerezani ambapo hukumu yake inatolewa. Katika riwaya nzima, Baraka mwenyewe ndiye anayesimulia akitumia maneno kama "mimi", "nilikuwa" na "tulienda".
(a) Taja aina ya msuko uliotumika katika riwaya hii. (alama 1)
(b) Taja nafsi ya usimulizi iliyotumika katika riwaya hii. (alama 1)
(c) Eleza manufaa mawili ya muundo wa riwaya hii kwa msomaji. (alama 2)
(alama 4)
Mwongozo wa kusahihisha wa swali hili
Fungua akaunti bila malipo ili kuuonaSwali 4
alama 1Sura ya saba ya riwaya moja ya kubuni inaishia hivi: "Mlango ulifunguka polepole. Kivuli kirefu kilisimama kizingitini, na mkononi mwake kitu fulani kiling'aa gizani. Amina alibana pumzi..." Mwandishi amemalizia sura kwa namna hii hasa ili
A. kumvuta msomaji aendelee kusoma kwa hamu
B. kuonyesha wakati halisi wa matukio yote
C. kumtambulisha mhusika mkuu wa riwaya hii
D. kufupisha matukio yaliyotokea katika sura
(alama 1)
Mwongozo wa kusahihisha wa swali hili
Fungua akaunti bila malipo ili kuuonaSwali 5
alama 4Soma kifungu kifuatacho kutoka katika riwaya ya kubuni kisha ujibu maswali. Mtaa wa Matopeni ulijaa vibanda vya mabati vilivyobanana kama meno ya chanuo. Mvua iliponyesha, mitaro ilifurika na maji machafu yakaingia vibandani. Kemunto aliamka saa kumi alfajiri kila siku, akajifunga leso kichwani na kuelekea sokoni Gikomba kuuza mboga. Aliporudi jioni, alimkuta mwanawe mdogo akikohoa juu ya godoro lililolowa.
(a) Taja mandhari mawili yanayojitokeza katika kifungu hiki. (alama 2)
(b) Eleza jinsi mandhari ya kifungu hiki yanavyosaidia kumsawiri Kemunto kama mhusika. (alama 2)
(alama 4)
Mwongozo wa kusahihisha wa swali hili
Fungua akaunti bila malipo ili kuuonaSwali 6
alama 6Soma kifungu kifuatacho kutoka katika riwaya ya kubuni kisha ujibu maswali. Baba Juma aliingia sebuleni akifoka, "Hivi mnafikiri pesa huota kwenye miti? Kila siku ni school fees, uniform, trip! Haba na haba hujaza kibaba, lakini ninyi mnamwaga kibaba kizima!" Mama Juma alinyamaza; macho yake yalikuwa mekundu kama kaa la moto. Nje, upepo ulilia na kuomboleza juu ya paa la nyumba.
(a) Bainisha mbinu mbili za lugha zilizotumika katika kifungu hiki na utoe mfano mmoja wa kila mbinu kutoka kifunguni. (alama 4)
(b) Eleza jinsi mbinu mojawapo uliyobainisha katika (a) inavyochangia kuwasilisha ujumbe wa kifungu. (alama 2)
(alama 6)
Mwongozo wa kusahihisha
(a) Mbinu zozote mbili, alama 1 kutaja na alama 1 mfano sahihi (alama 4): - Swali la balagha: "Hivi mnafikiri pesa huota kwenye miti?" - Uchanganyaji ndimi: "school fees, uniform, trip" - Methali: "Haba na haba hujaza kibaba" - Tashbihi: "macho yake yalikuwa mekundu kama kaa la moto" - Tashihisi: "upepo ulilia na kuomboleza" (b) Hoja moja kwa mbinu iliyobainishwa, alama 2 (kueleza waziwazi alama 2; kutaja tu bila kufafanua alama 1): - Swali la balagha: linasisitiza hasira ya Baba Juma na ugumu wa kupata pesa bila kuhitaji jibu. - Uchanganyaji ndimi: unaleta uhalisia wa lugha ya mazungumzo ya familia za mjini na kusisitiza wingi wa gharama za shule. - Methali: inaonya kuhusu matumizi mabaya ya pesa na kusisitiza umuhimu wa kubana matumizi. - Tashbihi: inaonyesha uchungu/hasira kali aliyokuwa nayo Mama Juma ingawa alinyamaza. - Tashihisi: upepo unaolia unaakisi huzuni na mvutano uliokuwepo ndani ya nyumba hiyo.
Swali 7
alama 6Mwalimu wa Fasihi aliwaambia wanafunzi wa Gredi 10 kwamba, "Bila mandhari, wahusika wa riwaya huelea hewani." Tathmini kauli hii kwa kujadili nafasi tatu za mandhari katika riwaya. (alama 6)
(alama 6)
Mwongozo wa kusahihisha
Hoja zozote tatu, alama 2 kila moja: alama 1 kutaja nafasi na alama 1 kufafanua au kutoa mfano (alama 6): - Huibua na kukuza maudhui: k.m. mandhari ya mtaa wa mabanda huibua maudhui ya umaskini; mandhari ya ofisi za serikali huibua ufisadi. - Husaidia kusawiri wahusika: tabia, matendo na kazi za wahusika huathiriwa na mazingira wanamoishi. - Hujenga uhalisia: kutaja mahali na wakati unaojulikana huifanya hadithi iaminike kwa msomaji. - Hujenga hali/toni ya hadithi: mandhari ya giza au mvua huleta huzuni au hofu; sherehe huleta furaha. - Huashiria matukio yajayo: mandhari kama mawingu meusi humwandaa msomaji kwa jambo baya. - Huendeleza msuko na migogoro: mabadiliko ya mahali (k.v. kutoka kijijini hadi mjini) huzua migogoro mipya. - Huonyesha utamaduni na desturi za jamii husika, k.m. sherehe za jando au harusi kijijini. - Hujenga kinaya/tofauti: k.m. majumba ya kifahari kando ya mitaa duni huonyesha tofauti za kitabaka. - Huonyesha kipindi cha kihistoria ambamo matukio yanatokea, k.m. enzi ya ukoloni au baada ya uhuru. Tathmini: mwanafunzi anayehitimisha kwa kukubali kauli kwa sababu wahusika na matukio hutegemea mahali na wakati apewe sifa, lakini alama zitokane na hoja tatu zilizofafanuliwa.
Swali 8
alama 1Soma kifungu kifuatacho kutoka katika riwaya ya kubuni kisha ujibu swali. Mzee Kahindi alimtazama mwanawe aliyerejea kutoka Mombasa mikono mitupu. "Wewe ni kinyonga, mwanangu," alisema kwa sauti ya chini. "Ukiwa mjini unajifanya mtu wa mjini; ukifika hapa kijijini unajifanya mkulima." Kauli "Wewe ni kinyonga, mwanangu" imetumia mbinu gani ya lugha?
A. sitiari
B. tashbihi
C. tashihisi
D. chuku
(alama 1)
Mwongozo wa kusahihisha wa swali hili
Fungua akaunti bila malipo ili kuuonaKuna miongozo mingine 6 ya kusahihisha katika ukurasa huu. Akaunti ya bure hufungua yote, na hukuwezesha kutunga karatasi yako mwenyewe kwa mada ulizofundisha, ikipangwa katika muundo wa KNEC pamoja na mwongozo wake kamili wa kusahihisha.
Fungua akaunti bila malipo