Uchambuzi wa Mashairi: Uhuru wa Kishairi
Maswali 8 ya Fasihi ya Kiswahili, Grade 10, kuhusu Uchambuzi wa Mashairi: Uhuru wa Kishairi, pamoja na majibu yake. Mada hii ina maswali 8 kwa jumla.
Swali 1
alama 6Fafanua dhima mbili za kila mojawapo ya vipengele vifuatavyo vya uhuru wa kishairi katika utunzi wa mashairi:
(a) Lahaja (alama 2)
(b) Utohozi (alama 2)
(c) Lugha ya kale (alama 2)
(alama 6)
Mwongozo wa kusahihisha wa swali hili
Fungua akaunti bila malipo ili kuuonaSwali 2
alama 4Katika mjadala wa darasani, Otieno alidai kwamba: "Mshairi anayetumia uhuru wa kishairi kupita kiasi huharibu Kiswahili sanifu." Jadili kauli hii kwa kutoa hoja mbili zinazoiunga mkono na hoja mbili zinazoipinga. (alama 4)
(alama 4)
Mwongozo wa kusahihisha
Hoja mbili za kuunga mkono na mbili za kupinga, alama 1 kila moja (alama 4). Kuunga mkono (zozote mbili): - Inkisari, mazida na tabdila zinaweza kuwachanganya wanafunzi kuhusu tahajia sanifu ya maneno. - Kuboronga sarufi kupita kiasi huficha maana na kufanya shairi kuwa gumu kueleweka. - Lahaja na lugha ya kale nyingi humtatiza msomaji asiyezifahamu. - Utohozi kupita kiasi huingiza maneno ya kigeni hata pale ambapo maneno asilia yapo. Kupinga (zozote mbili): - Uhuru wa kishairi humsaidia mshairi kutimiza arudhi (vina na mizani) bila kupoteza ujumbe. - Lahaja na lugha ya kale huhifadhi urithi wa lugha badala ya kuuharibu. - Utohozi hupanua msamiati na kuifanya lugha iende na wakati. - Ni mbinu ya kisanaa inayohusu ushairi tu; haibadilishi kanuni za Kiswahili sanifu katika matumizi mengine. - Huongeza ladha, mahadhi na mvuto wa shairi. Mwanafunzi akitoa msimamo wake mwishoni akubaliwe, ilmradi ametoa hoja za pande zote mbili.
Swali 3
alama 4Soma ubeti ufuatao kisha ujibu maswali. Mshairi alikusudia kila kipande kiwe na mizani minane. Twende shamba tukalime, njia ingawa ni mbale, Inchi sote tuilime, kwa jasho la tangu kale, Vijana tusisimame, tukabaki kama wale, Juhudi tuziandame, tukose njaa na ndwele.
(a) Bainisha neno moja lililotumiwa kwa mbinu ya tabdila na neno moja lililotumiwa kwa mbinu ya mazida, ukiandika umbo sanifu la kila moja. (alama 2)
(b) Eleza jinsi kila mojawapo ya mbinu hizo mbili ilivyomsaidia mshairi kuzingatia arudhi katika ubeti huu. (alama 2)
(alama 4)
Mwongozo wa kusahihisha wa swali hili
Fungua akaunti bila malipo ili kuuonaSwali 4
alama 1Katika somo la Fasihi, mwalimu aliwaeleza wanafunzi kwamba washairi wana uhuru wa kishairi. Ni kauli ipi inayoeleza kwa usahihi maana ya uhuru wa kishairi?
A. Matumizi ya tamathali za usemi kama tashbihi na sitiari ili kulipamba na kulinogesha shairi
B. Uwezo wa mshairi kutunga shairi lisilofuata vina, mizani wala idadi maalum ya mishororo
C. Ruhusa ya mshairi kukiuka kanuni za lugha sanifu ili kutimiza arudhi na kufikisha ujumbe
D. Haki ya mshairi kuandika kuhusu maudhui yoyote bila kudhibitiwa na serikali au jamii
(alama 1)
Mwongozo wa kusahihisha wa swali hili
Fungua akaunti bila malipo ili kuuonaSwali 5
alama 1Soma mishororo ifuatayo kisha ujibu swali. Asubuhi na mapema, jembe zito nimebeba, Mi sichoki na kilimo, ndiyo njia ya kushiba. Ni neno lipi katika mishororo hii lililotumiwa kwa mbinu ya inkisari?
A. jembe
B. nimebeba
C. kushiba
D. Mi
(alama 1)
Mwongozo wa kusahihisha wa swali hili
Fungua akaunti bila malipo ili kuuonaSwali 6
alama 1Katika shairi ambalo vina vyake vya mwisho ni "-ne", mshairi ameandika mshororo unaoishia kwa maneno "tulicheza zamane" badala ya "tulicheza zamani". Mshairi ametumia mbinu ipi ya uhuru wa kishairi?
A. Mazida
B. Inkisari
C. Tabdila
D. Kuboronga sarufi
(alama 1)
Mwongozo wa kusahihisha wa swali hili
Fungua akaunti bila malipo ili kuuonaSwali 7
alama 4Tofautisha inkisari na mazida kama vipengele vya uhuru wa kishairi, ukitoa mfano mmoja wa kila kimoja. (alama 4)
(alama 4)
Mwongozo wa kusahihisha wa swali hili
Fungua akaunti bila malipo ili kuuonaSwali 8
alama 8Soma shairi lifuatalo kisha ujibu maswali yanayofuata. Nlipoondoka nyumbani, mama aliniusia, Mwana kaa na makini, mui usije kulia, Ndia za huko jijini, zina mengi ya dunia, Zishike sana moyoni, nasaha ninazotoa. Nlipowasili mjini, kazi nikaulizia, Wanambia afisini, cheti cha skuli kutoa, Nikaingiwa huzuni, nyuni wakanililia, Kwa simu ya mkononi, mama nikamwelezea. Akasema kwa makini, mwanangu nakuombea, Mja hafi kwa huzuni, Rabi atakujalia, Kurudi tena skulini, si aibu nakwambia, Cheti chema mkononi, ajira itakujia.
(a) Bainisha mifano miwili ya inkisari katika shairi hili na uandike umbo sanifu la kila mfano. (alama 2)
(b) Toa mfano mmoja wa matumizi ya lahaja na mfano mmoja wa utohozi, ukiandika umbo sanifu la kila mmoja. (alama 2)
(c) Onyesha mifano miwili ya kuboronga sarufi kisha uiandike upya kwa mpangilio wa kawaida wa sentensi. (alama 2)
(d) Taja maneno mawili ya lugha ya kale yaliyotumiwa katika shairi na ueleze maana ya kila moja. (alama 2)
(alama 8)
Mwongozo wa kusahihisha
(a) Mifano yoyote miwili, alama 1 kila mmoja (alama 2): - Nlipoondoka > nilipoondoka - Nlipowasili > nilipowasili - Wanambia > wananiambia - nakuombea > ninakuombea - nakwambia > ninakuambia (b) Alama 1 kwa lahaja, alama 1 kwa utohozi (alama 2): - Lahaja: mui > mji; ndia > njia (Kiamu) - Utohozi: skuli/skulini > shule/shuleni (kutoka 'school'); afisini > ofisini (kutoka 'office') (c) Mifano yoyote miwili pamoja na mpangilio wa kawaida, alama 1 kila mmoja (alama 2): - kazi nikaulizia > nikaulizia kazi - Wanambia afisini, cheti cha skuli kutoa > Wananiambia ofisini nitoe cheti cha shule - Kwa simu ya mkononi, mama nikamwelezea > Nikamwelezea mama kwa simu ya mkononi - Zishike sana moyoni, nasaha ninazotoa > Nasaha ninazotoa zishike sana moyoni (d) Maneno yoyote mawili pamoja na maana, alama 1 kila moja (alama 2): - mja: binadamu/mtu - nyuni: ndege - Rabi: Mungu Mwanafunzi akitaja 'mui' au 'ndia' kama lugha ya kale katika (d) akubaliwe ilmradi hajautumia mfano huohuo katika (b).
Kuna miongozo mingine 6 ya kusahihisha katika ukurasa huu. Akaunti ya bure hufungua yote, na hukuwezesha kutunga karatasi yako mwenyewe kwa mada ulizofundisha, ikipangwa katika muundo wa KNEC pamoja na mwongozo wake kamili wa kusahihisha.
Fungua akaunti bila malipo