Uainishaji wa Mashairi: Utangulizi
Maswali 8 ya Fasihi ya Kiswahili, Grade 10, kuhusu Uainishaji wa Mashairi: Utangulizi, pamoja na majibu yake. Mada hii ina maswali 8 kwa jumla.
Swali 1
alama 4Katika klabu ya mjadala, mwanafunzi mmoja alidai kuwa ushairi haufai tena katika enzi hii ya simu janja na mitandao ya kijamii. Fafanua hoja nne za kupinga dai hili ukionyesha dhima ya ushairi katika jamii ya kisasa ya Kenya. (alama 4)
(alama 4)
Mwongozo wa kusahihisha wa swali hili
Fungua akaunti bila malipo ili kuuonaSwali 2
alama 4Wakulima wa kijiji kimoja huko Bungoma huimba wimbo ufuatao wanapovuna mtama. Kiongozi: Mtama umeiva shambani! Wote: Tuvune, tuvune, tuvune! Kiongozi: Ndege wanalia mawinguni! Wote: Tuvune, tuvune, tuvune! Kiongozi: Jua lachomoza mlimani! Wote: Tuvune, tuvune kabla ya giza!
(a) Mbali na mwito na itikio, onyesha mbinu mbili nyingine zinazoupa wimbo huu mdundo. (alama 2)
(b) Eleza jinsi mpangilio wa mwito na itikio unavyowashirikisha wavunaji katika wimbo huu. (alama 2)
(alama 4)
Mwongozo wa kusahihisha
(a) Mbinu zozote mbili zenye mfano, alama 1 kila moja (alama 2): - Takriri: neno 'tuvune' limerudiwa mara tatu katika mshororo mmoja. - Urudiaji wa sauti (vina): mishororo ya kiongozi inaishia kwa sauti /ni/ katika 'shambani', 'mawinguni', 'mlimani'. - Usambamba: mishororo ya kiongozi ina muundo unaofanana (kitu, kitendo, mahali), k.m. 'Mtama umeiva shambani', 'Ndege wanalia mawinguni', 'Jua lachomoza mlimani'. - Ufupi wa mishororo unaolingana na mapigo ya kazi ya kuvuna. (b) Hoja zozote mbili, alama 1 kila moja (alama 2): - Kiongozi huanzisha mshororo na wavunaji wote huitikia kwa pamoja, hivyo kila mvunaji anakuwa mshiriki badala ya msikilizaji tu. - Itikio fupi linalorudiwa ni rahisi kukumbuka, hivyo kila mmoja anaweza kujiunga kuimba hata bila kuufahamu wimbo awali. - Kupokezana kati ya kiongozi na wote kunaoanisha mapigo ya kazi na kujenga ushirikiano na umoja kazini. - Ushiriki huu huwapa ari na kuwapunguzia uchovu wanapovuna.
Swali 3
alama 1Katika shairi la maombolezo, mshairi mmoja kutoka Busia aliandika: 'Nililia machozi yakajaa Mto Nzoia, yakafurika hadi Ziwa Victoria.' Mshairi ametumia tamathali ipi ya usemi kusisitiza uzito wa huzuni yake?
A. Tashbihi
B. Tashihisi
C. Chuku
D. Kinaya
(alama 1)
Mwongozo wa kusahihisha wa swali hili
Fungua akaunti bila malipo ili kuuonaSwali 4
alama 4Baraka alidai kuwa maandishi yoyote yaliyopangwa kwa mistari ni shairi. Eleza sifa nne za ushairi ambazo zingemsaidia kutambua kuwa shairi ni zaidi ya mpangilio wa mistari. (alama 4)
(alama 4)
Mwongozo wa kusahihisha wa swali hili
Fungua akaunti bila malipo ili kuuonaSwali 5
alama 1Wakati wa Tamasha la Muziki na Drama, Amina alighani shairi linalowakashifu viongozi wanaofuja fedha za umma zilizotengwa kwa ujenzi wa barabara katika kaunti yao. Dhima kuu ya shairi hili katika jamii ni ipi?
A. Kuburudisha hadhira iliyochoka baada ya shughuli ndefu za tamasha la siku hiyo
B. Kuhifadhi historia ya ujenzi wa barabara kwa ajili ya vizazi vijavyo vya kaunti
C. Kuwasifu viongozi wa kaunti ili wapate kuungwa mkono katika uchaguzi ujao
D. Kukosoa ufujaji wa mali ya umma na kuizindua jamii kudai uwajibikaji
(alama 1)
Mwongozo wa kusahihisha wa swali hili
Fungua akaunti bila malipo ili kuuonaSwali 6
alama 1Katika somo la kwanza la Ushairi, Mwalimu Njeri aliwataka wanafunzi kueleza maana ya ushairi ili kuupambanua na tanzu nyingine za fasihi. Ni kauli ipi inayoeleza kwa usahihi maana ya ushairi?
A. Maandishi ya kweli yanayosimulia maisha ya mwandishi mwenyewe tangu utotoni hadi uzeeni
B. Utungo wa kisanaa unaowasilishwa jukwaani kupitia mazungumzo na matendo ya wahusika mbele ya hadhira
C. Utungo mrefu wa kubuni wa kinathari unaoeleza maisha ya wahusika wengi katika mazingira mapana
D. Utanzu wa fasihi unaowasilisha hisia na mawazo kwa lugha teule iliyopangwa kwa ufundi
(alama 1)
Mwongozo wa kusahihisha wa swali hili
Fungua akaunti bila malipo ili kuuonaSwali 7
alama 6Soma shairi lifuatalo kisha ujibu maswali. Nairobi, ewe mama wa chuma na saruji, kifua chako kimejaa moshi wa magari, watoto wako wanakimbia kama swala waliotishwa, kila asubuhi, kila jioni, kila siku. Jua lako linachoma kama moto wa tanuri, lakini usiku wako ni blanketi la nyota za umeme, unawakumbatia wageni kwa tabasamu, kisha unawatafuna kwa bei ya unga.
(a) Tambua tamathali mbili za usemi zilizotumika katika shairi hili na utoe mfano mmoja wa kila moja kutoka shairini. (alama 4)
(b) Eleza toni ya shairi hili ukithibitisha jibu lako kwa mfano kutoka shairini. (alama 2)
(alama 6)
Mwongozo wa kusahihisha
(a) Tamathali zozote mbili, alama 1 kwa kutaja na alama 1 kwa mfano sahihi (alama 4): - Tashihisi/uhaishaji: Nairobi imepewa sifa za binadamu; 'ewe mama', 'kifua chako', 'unawakumbatia wageni kwa tabasamu', 'unawatafuna'. - Tashbihi: 'wanakimbia kama swala waliotishwa'; 'linachoma kama moto wa tanuri'. - Sitiari: 'usiku wako ni blanketi la nyota za umeme'. - Takriri: neno 'kila' limerudiwa katika 'kila asubuhi, kila jioni, kila siku'. - Apostrofi/uhutubiaji: mshairi anauhutubia mji kana kwamba ni mtu, 'Nairobi, ewe mama...'. (b) Alama 1 kwa toni na alama 1 kwa mfano (alama 2). Toni zozote zinazokubalika: - Toni ya kulalamika/kulaumu: mji unawatafuna wageni 'kwa bei ya unga'; kifua 'kimejaa moshi wa magari'. - Toni ya kejeli: mji unaowakumbatia wageni kwa tabasamu kisha 'unawatafuna'. - Toni ya mchanganyiko wa kuvutiwa na kulaumu: usiku ni 'blanketi la nyota' lakini maisha ni ghali.
Swali 8
alama 4Klabu ya Kiswahili ya shule yenu imealikwa kughani mashairi katika matukio mbalimbali ya jamii. Kwa kuzingatia maudhui, eleza aina ya shairi ambalo lingefaa kughaniwa katika kila mojawapo ya matukio yafuatayo, ukitoa sababu:
(i) sherehe ya harusi (alama 1)
(ii) sherehe ya kuhitimu masomo shuleni (alama 1)
(iii) kampeni ya kupinga matumizi ya mihadarati (alama 1)
(iv) ibada ya kidini (alama 1)
(alama 4)
Mwongozo wa kusahihisha wa swali hili
Fungua akaunti bila malipo ili kuuonaKuna miongozo mingine 6 ya kusahihisha katika ukurasa huu. Akaunti ya bure hufungua yote, na hukuwezesha kutunga karatasi yako mwenyewe kwa mada ulizofundisha, ikipangwa katika muundo wa KNEC pamoja na mwongozo wake kamili wa kusahihisha.
Fungua akaunti bila malipo