Makundi ya Mashairi: Huru na ya Arudhi
Maswali 8 ya Fasihi ya Kiswahili, Grade 10, kuhusu Makundi ya Mashairi: Huru na ya Arudhi, pamoja na majibu yake. Mada hii ina maswali 8 kwa jumla.
Swali 1
alama 6Soma ubeti ufuatao kisha ujibu maswali. Vijana tuamkeni, kazi ndiyo njia yetu, Tusikae vijiweni, tukingoja bahati tu, Tulimeni mashambani, na tupande mbegu zetu, Jasho letu ni thamani, ndilo hazina ya kwetu.
(a) Thibitisha kwa kutoa hoja mbili kutoka ubeti huu kuwa ni wa shairi la arudhi. (alama 2)
(b) Andika ubeti huu kwa lugha nathari. (alama 4)
(alama 6)
Mwongozo wa kusahihisha
(a) Hoja zozote mbili zenye mfano kutoka ubetini, alama 1 kila moja (alama 2): - Urari wa mizani: kila mshororo una mizani 16, nane katika ukwapi na nane katika utao, k.m. 'Vi-ja-na-tu-a-m-ke-ni' (8), 'ka-zi-ndi-yo-nji-a-ye-tu' (8). - Urari wa vina: vina vya kati ni '-ni' (tuamkeni, vijiweni, mashambani, thamani) na vina vya mwisho ni '-tu' (yetu, tu, zetu, kwetu). - Kila mshororo umegawanywa katika vipande viwili (ukwapi na utao) kwa kituo. - Ubeti una idadi maalum ya mishororo minne (tarbia). (b) Alama 1 kwa kila mshororo uliogeuzwa kwa usahihi kuwa nathari (alama 4). Mfano: Mshairi anawahimiza vijana waamke kwa kuwa kazi ndiyo njia ya kuwaletea maisha bora. Anawaonya wasikae vijiweni wakisubiri bahati. Badala yake, wanapaswa kulima mashamba yao na kupanda mbegu zao. Anasisitiza kuwa jasho lao lina thamani kubwa na ndilo hazina yao. (Mshororo ulionakiliwa bila kugeuzwa au ulioandikwa kwa mpangilio wa kishairi usipewe alama.)
Swali 2
alama 1Ubeti ufuatao umetolewa katika shairi la arudhi lililotungwa na mwanafunzi wa Garissa. Beti zote za shairi hilo zina muundo huu: Mto Tana wa thamani, maji yake ni baraka, Tusitupe taka ndani, tusije tukaumbuka, Ni urithi wa zamani, tuulinde kwa hakika. Kwa kuzingatia idadi ya mishororo katika kila ubeti, shairi la aina hii huitwa:
A. Takhmisa
B. Tathnia
C. Tarbia
D. Tathlitha
(alama 1)
Mwongozo wa kusahihisha wa swali hili
Fungua akaunti bila malipo ili kuuonaSwali 3
alama 4Klabu ya Kiswahili inaandaa jarida la shule lenye kauli mbiu 'Maisha ya Kijana Leo'. Tunga ubeti mmoja wa shairi huru wenye mishororo isiyopungua sita kuhusu changamoto moja inayowakabili vijana nchini Kenya. (alama 4)
(alama 4)
Mwongozo wa kusahihisha wa swali hili
Fungua akaunti bila malipo ili kuuonaSwali 4
alama 3Katika mjadala wa darasani, Wanjiru alisema kuwa washairi wengi wa kisasa nchini Kenya hupendelea kutunga mashairi huru.
(a) Eleza dhana ya shairi huru. (alama 1)
(b) Fafanua sababu mbili zinazowafanya washairi wa kisasa kupendelea kutunga mashairi huru. (alama 2)
(alama 3)
Mwongozo wa kusahihisha wa swali hili
Fungua akaunti bila malipo ili kuuonaSwali 5
alama 1Katika mjadala kuhusu maendeleo ya ushairi wa Kiswahili, Mwalimu Atieno alieleza kuwa kuna kundi la washairi wanaoshikilia kwamba shairi la Kiswahili lazima lidumishe kanuni za kijadi za utunzi zilizorithiwa kutoka kwa washairi wa zamani. Kundi hili hujulikana kama:
A. Wanaharakati
B. Wanahalisia
C. Wanausasa
D. Wanamapokeo
(alama 1)
Mwongozo wa kusahihisha wa swali hili
Fungua akaunti bila malipo ili kuuonaSwali 6
alama 4Soma shairi lifuatalo kisha ujibu swali. Mvumo! Bodaboda inapita kama radi katikati ya magari yaliyokwama barabara ya Thika. Kijana anakaza mpini, macho mekundu kwa vumbi, kofia yake ya chuma imesahaulika nyumbani, pamoja na ndoto zake za chuo kikuu. Mama sokoni anangoja, unga kwenye kikapu, na bei ya safari imepanda tena. Thibitisha kuwa hili ni shairi huru kwa kueleza sifa nne zinazojitokeza ndani yake, ukitoa mfano kwa kila sifa. (alama 4)
(alama 4)
Mwongozo wa kusahihisha wa swali hili
Fungua akaunti bila malipo ili kuuonaSwali 7
alama 1Akichambua ubeti wa shairi la arudhi, Chebet alikutana na mshororo huu: 'Elimu ni ufunguo, wa maisha yetu kesho' Mshororo huu una mizani mingapi?
A. Kumi na saba
B. Kumi na sita
C. Kumi na nne
D. Kumi na tano
(alama 1)
Mwongozo wa kusahihisha wa swali hili
Fungua akaunti bila malipo ili kuuonaSwali 8
alama 4Katika kongamano la Kiswahili, Wekesa aliulizwa kueleza makundi mawili makuu ya mashairi.
(a) Eleza dhana ya mashairi ya arudhi. (alama 2)
(b) Linganua mashairi ya arudhi na mashairi huru kwa kutoa tofauti mbili. (alama 2)
(alama 4)
Mwongozo wa kusahihisha
(a) Alama 2: Mashairi ya arudhi ni mashairi yanayotungwa kwa kufuata kanuni za kimapokeo za utunzi (alama 1), kama vile urari wa vina na mizani, idadi maalum ya mishororo katika kila ubeti na mgawanyo wa mishororo katika vipande (alama 1). (b) Tofauti zozote mbili, alama 1 kila moja (alama 2): - Mashairi ya arudhi huwa na urari wa vina ilhali mashairi huru hayafuati urari wa vina. - Mashairi ya arudhi huwa na idadi sawa ya mizani katika kila mshororo ilhali katika mashairi huru idadi ya mizani hutofautiana. - Beti za mashairi ya arudhi huwa na idadi sawa ya mishororo ilhali beti za mashairi huru huweza kuwa na idadi tofauti ya mishororo. - Mishororo ya mashairi ya arudhi hugawanywa katika vipande (ukwapi, utao, mwandamizi) ilhali ya mashairi huru haigawanywi. - Mashairi ya arudhi mara nyingi huwa na kibwagizo ilhali mashairi huru mara nyingi hayana. - Mashairi huru hutumia mishata na mishororo ya neno moja kwa wingi kuliko mashairi ya arudhi. - Washairi wa arudhi hutumia uhuru wa kishairi ili kufikia urari, ilhali mashairi huru hutumia lugha iliyo karibu na ya kawaida.
Kuna miongozo mingine 6 ya kusahihisha katika ukurasa huu. Akaunti ya bure hufungua yote, na hukuwezesha kutunga karatasi yako mwenyewe kwa mada ulizofundisha, ikipangwa katika muundo wa KNEC pamoja na mwongozo wake kamili wa kusahihisha.
Fungua akaunti bila malipo